Иж

Wikipedia-ысь материал
Перейти к: навигация, утчан
Иж
Flag of Izhevsk (Udmurtia).png Coat of Arms of Izhevsk (Udmurtia).png
Ижкар куншетэз Ижкар кунпусэз
Izhevsk In Russia.png
Шаер Россия
Элькун Удмуртия
Йырмурт Александр Ушаков
Кылдытон 1760
Территория
 – ваньмыз

315,6 км²
Улӥсьёс (2001)
 – ваньмыз
 – плотность

610 633
1934,8 адями/км²


Ижкар (озьы ик Иж, ӟуч сямен Ижевск, вашкала нимыз Завод) – Удмурт шаерлэн шоркарыз. Интыяськемын республикалэн шораз - Ватка но Кам шуръёс вискын.

Содержание

[Тупатыны] Историез

Основная статья: Ижкарлэн историез

Ижкар кылдӥз 10-тӥ апреле 1760-тӥ арын.

1760Пётр Шувалов графлэн кичӧлтэмезъя Иж шур дурын корт поттон заводэз лэсьтыны кутскиллям; со бордын кылдӥз вуоно Иж кар – Ижевской Завод (соин ик али но Дэри ёросысь пересьёс сое Завод, Заод шуо на).

1918, 21 феврале – Ижысь ужчиослэн, салдатъёслэн но кресьянъёслэн депутатъёссылэн Кенешсы Ижевской Завод посёлокез каре пӧрмытӥз. Со дырысен сое ӟуч сямен Ижевск шуыса ниманы кутскиллям.

Кызетӥ-куамынэтӥ аръёсы Ижез удмурт гожъясьёс пӧртэм сямен нимало вал. Ваньмызлэсь ӵем уже кутыло вал Ижкар шуон кылэз. Калык вераськонын пумиськисьтэм со ним Удмуртилэн уйпал ёросъёсаз интыяськем нимо-дано Иднакарлэн, Дондыкарлэн но мукет вашкала улон интыослэн нимъёссылэсь адӟем карыса малпамын вал.

1984, 27 декабре КПСС-ысь вылӥ кивалтӥсьёслэн кичӧлтэмзыя карлэн нимыз воштэмын вал: алигес улонысь кошкем СССР-ысь утиськонъя министрлэсь Дмитрий Устиновлэсь нимзэ пыраклы тодэ вайытон понна, Ижез Устинов шуыса ниманы косӥллям. Министр Устиновлэн ужез война дырысен ини зэмзэ но юн герӟаськемын вал Ижысь ож заводъёслэн уженызы. Озьы ке но, ваньмыз сямен ижъёс карзылы калыклэсь чик юатэк выль ним сётэмлы туж пумит луиллям.

1987, 19 июне Устинов карлы вуж нимзэ берен сётӥллям. Со дырысен сое ӟуч сямен нош ик Ижевск шуо, удмурт сямен нош (гожтос кылын) – Ижкар яке Иж.

[Тупатыны] Люкетъёсыз

1934-тӥ арын Ижын куинь ёрос вал - Ждановской, Азинской, Пастуховской. Но 1960-тӥ арын соосты быдтӥзы. 1962-тӥ арын кылдӥзы выль вить ёросъёс: Индустриальной, Первомайской, Октябрской, Ленинской но Устиновской.

[Тупатыны] Калыкез

Ваньмыз-ӧвӧлэз 654,5 сюрс улӥсез. Пӧлазы вань 30 пӧртэм выжыысь калыкъёс: ӟучъёс - 69,4%, удмуртъёс - 17,2%, бигеръёс - 9,6%, музон калыкъёс - 3,8%.

[Тупатыны] Промышленность

[Тупатыны] Сӥё-дано адямиос

Иж городлэн дано адямиосыз:

но мукет.

[Тупатыны] Линкъёс

Личные инструменты
Пространства имён

Варианты
Действия
Навигация
Инструментъёс
На других языках